عقلائيه : اين دليل چنان كه در اصول فقه مكرّر شنيده‌ايم از دو مقدمه تشكيل شده : 1 - عقلاء عالم در محاورات و مكالمات و افادهء مقاصدشان به يكديگر بر ظواهر كلمات اعتماد مىكنند و به احتمالات خلافيه اعتنا نمىكنند ، اين سيرهء عقلا است [ منتهى از اين سيره شيخ ره تعبير كرد به اينكه عقلاء عالم اصالة عدم القرينه جارى مىكنند و آخوند ره فرمود اصالة الظهور جارى مىكنند و الا اصلى نيست ، قولى نيست بلكه صرفا عمل است ] 2 - شارع مقدس هم كه خود يكى از عقلاء عالم و بلكه رئيس العقلاء و بلكه خالق العقل و جاعل العقل حجة مىباشد در خطابات و افاده كردن مقاصد خود بر همين اساس مشى فرموده يعنى او هم با همين ظواهر نوعا مرادات خويش را به بندگان ابلاغ فرموده و به احتمالات خلافيه اعتنا ننموده و دليل ما اينست كه اگر شرع مقدس شيوهء تازه‌اى داشت يعنى نظرش اين بود كه در خطابات شارع به ظواهر نبايد عمل شود بلكه تنها به نصوص عمل گردد حتما آن روش را بيان مىنمود و به مكلّفين ابلاغ مىكرد و اگر ابلاغ مىنمود هرآينه اين اطلاعيه بدست ما مىرسيد و اگر مىرسيد يا به نحو خبر واحد بود و يا خبر متواتر و اللازم باطل فالملزوم مثله ، آنگاه چنين سيره‌اى حجّت خواهد بود از مولى بر عبد و بالعكس دليل قول اخباريين : آنها براى اثبات مدعاى خويش بدلائل متعددى تمسك نموده‌اند كه مرحوم آشتيانى در كتاب ارزشمند بحر الفوائد ص 93 حدود هفت دليل از قول اخباريين مىآورند ولى مهم‌ترين آنها دو دليل است : دليل اول اخباريين عبارتست از روايات فراوانى كه مرحوم صاحب وسائل الشيعة در جلد 18 كتاب ارزشمند وسائل آنها را آورده و مدعى شده كه اين